Hoe werkt EU-financiering?

Deze pagina legt de basis uit: welke soorten geld er bestaan, welke programma's ze aanbieden, wie mag aanvragen en wat je zelf moet inbrengen.

Bedragen en regels veranderen met elk werkprogramma (het officiële plan met de oproepen, budgetten en regels van een programma). We noemen geen vaste cijfers die verouderd kunnen zijn. Controleer altijd de pagina van de oproep en het bijbehorende werkprogramma.

Wat is het basisidee?

De EU stelt een langetermijnbegroting vast, en een deel daarvan gaat naar programma's voor onderzoek, innovatie, digitalisering, milieu en bedrijfsgroei. Elk programma publiceert oproepen tot het indienen van voorstellen. Elke oproep bevat één of meer topics (onderwerpen): wat de EU precies wil financieren. Je dient in op één topic, experts beoordelen de voorstellen en de beste krijgen financiering.

Welke soorten EU-financiering zijn er?

Subsidies

Een subsidie is geld dat je niet terugbetaalt. Ze dekt een deel of alle subsidiabele kosten van een project, zoals personeel, apparatuur en uitbesteding. In ruil voer je het beloofde project uit en rapporteer je erover. Subsidies zijn de meest voorkomende vorm van EU-financiering.

Investering in aandelenkapitaal

Sommige regelingen investeren in je bedrijf in ruil voor aandelen. Het bekendste voorbeeld is het EIC Fund, dat investeert in bedrijven die door de EIC Accelerator zijn geselecteerd. Je betaalt niets terug, maar de EU wordt aandeelhouder.

Gemengde financiering

Gemengde financiering (blended finance) combineert een subsidie met een investering in aandelenkapitaal. De EIC Accelerator biedt dit aan groeiende deeptech-startups. Afhankelijk van het geval krijgen bedrijven alleen een subsidie, alleen kapitaal of beide.

Leningen en garanties

De EU leent meestal niet rechtstreeks aan kleine bedrijven. Via InvestEU ondersteunt ze leningen, garanties en investeringen van banken, fondsen en nationale stimuleringsbanken. Je vraagt aan bij je bank of het fonds, niet bij de EU. Deze leningen moeten worden terugbetaald.

Prijzen

Prijzen belonen prestaties in plaats van een toekomstig project te financieren. De EIC reikt bijvoorbeeld de Europese Prijs voor Vrouwelijke Innovators uit. Aanvragen zijn vaak korter en eenvoudiger dan voor subsidies.

Cascadefinanciering (financiële steun aan derden)

Sommige door de EU gefinancierde projecten krijgen geld om via hun eigen open oproepen als kleinere subsidies door te geven aan startups en kmo's. Die oproepen zijn meestal veel eenvoudiger en sneller dan rechtstreekse EU-oproepen en daardoor een prima eerste stap voor beginners. Ze heten vaak "open calls" of "FSTP".

Wat zijn de belangrijkste EU-programma's voor startups en kmo's?

De volledige lijst van EU-programma's staat op de pagina met financieringsprogramma's van de Commissie.

Wat zijn EIC Pathfinder, Transition en Accelerator?

• EIC Pathfinder financiert vroeg onderzoek naar radicaal nieuwe technologieën. Vaak door consortia met universiteiten of labs, maar ook startups kunnen meedoen.
• EIC Transition helpt veelbelovende onderzoeksresultaten om te zetten in een gevalideerde technologie en een businessplan.
• EIC Accelerator is voor individuele startups en kmo's die een deeptech-innovatie opschalen. Hij biedt subsidie, kapitaal of beide, plus coaching.

Details en bedragen staan in het EIC-werkprogramma 2026.

Wie kan EU-financiering aanvragen?

Afhankelijk van de oproep: bedrijven (startups, kmo's en grotere ondernemingen), universiteiten, onderzoeksorganisaties, overheidsinstanties, non-profitorganisaties en soms particulieren. Elke oproep heeft subsidiabiliteitsvoorwaarden die precies zeggen wie mag aanvragen. Lees die eerst. Voldoe je er niet aan, dan wordt je voorstel niet beoordeeld.

Wat telt als kmo?

De EU heeft een officiële kmo-definitie op basis van personeelsomvang en jaaromzet of balanstotaal. Ze houdt ook rekening met verbonden of partnerbedrijven, bijvoorbeeld een grote aandeelhouder. Controleer de officiële definitie voordat je jezelf in een voorstel een kmo noemt.

Welke landen komen in aanmerking?

Organisaties uit de 27 EU-lidstaten komen altijd in aanmerking. Veel programma's aanvaarden ook geassocieerde landen, niet-EU-landen met een deelnameovereenkomst (zie associatie met Horizon Europe). Voor andere landen gelden regels per geval. Voor Horizon Europe legt de officiële lijst van deelnemende landen uit wie financiering kan krijgen. Elke oproep kan ook eigen landenregels toevoegen.

Heb ik partners nodig, of kan ik alleen aanvragen?

Als een consortium verplicht is, legt de oproep meestal een minimumaantal partners en landen vast. De partnerzoekfuncties van het portaal en je Nationaal Contactpunt helpen je partners vinden.

Dekt EU-financiering al mijn kosten?

Niet altijd. Elk type actie heeft een financieringspercentage, het deel van de subsidiabele kosten dat de EU betaalt. Sommige onderzoeksacties dekken alle subsidiabele kosten, terwijl innovatieacties voor bedrijven vaak maar een deel dekken; de rest financier je zelf (dat heet cofinanciering). De percentages verschillen per programma en type actie en staan in elk werkprogramma en in de Annotated Model Grant Agreement.

• Subsidiabele kosten omvatten meestal personeel, reizen, apparatuur, uitbesteding en andere directe kosten, plus een deel voor overhead. De precieze regels staan in de subsidieovereenkomst.
• Betalingen komen meestal in schijven: een voorfinanciering bij de start, daarna betalingen na goedgekeurde rapporten. Plan je kasstroom daarop.
• Je eigen kosten: een voorstel schrijven kost tijd, en een consultant betaal je zelf. Aanvragen is gratis.

Hoe worden voorstellen geselecteerd?

Onafhankelijke experts beoordelen voorstellen op gepubliceerde criteria, meestal excellentie (hoe goed en nieuw het idee is), impact (welk verschil het maakt, inclusief de markt) en kwaliteit van de uitvoering (team, plan, budget). Sommige regelingen, zoals de EIC Accelerator, hebben ook een interview. De best scorende voorstellen worden gefinancierd tot het budget op is.

Volgende: vind het juiste programma voor jouw fase →